Salı, 11 Ağustos 2015 21:28

Fütürizm, orfizm ve rayonizm

Öğeyi Oyla
(0 oy)
Giacomo Balla - Swifts Paths of Movement and Dynamic Sequences - 1913 Giacomo Balla - Swifts Paths of Movement and Dynamic Sequences - 1913

Avrupa, 1. Dünya Savaşı’ndan çıktıktan sonra bir değişime girmeliydi ve tam bu noktada da sanata ihtiyaç duyuluyordu. Sanat, toplumların değişimlerinde bir nevi rota belirleyicisi konumundadır. Bu bağlamda fütüristler, orfistler ve rayonistler bu değişim için yeni fikirler ortaya atarak resim sanatını soyut sanat yolunda ilerletmişlerdi.

Fütürizm

Fütürizm, İtalya’nın geçmişiyle hesaplaşıp yeni ve modern bir İtalya kurma çabaları sırasında ortaya çıkmıştı.

Filipo Marnetti’nin ‘sanat + aksiyon + hayat = Fütürizm’ formülü sanat çevrelerini kendine çekmişti. 1909’da yayınladığı manifestosunda teknolojiyi, hızı, dinamizmi ve savaşı öven açıklamalar yapmış bu fütürizmin bağıra çağıra geldiğini haber vermişti.

Fütürizm çevresinde toplanan sanatçılardan Boccini, Balla, Severini, Carra ve Russolo fütürizmin kadrosunu oluşturuyor ve Filozof Henri Bergson’un fikirlerini yol gösterici olarak görüyorlardı. Dinamizmi her şeyin arkasındaki güç olarak sunuyorlardı. Ama bir sorun vardı! Dinamizmi tuvale yansıtmak nasıl olacaktı? Bu sorunu halletmek için yeni denemeler yapmışlar ve halka bu akımı anlatabilmek içinde konuşmalar, sergiler ve ‘happenig’ (izleyiciyi harekete geçiren performans)ler düzenlemişler.

Bu yeni akımı tuvale aktarmak için, neo empresyonistlerin noktacı anlayışıyla kübizmin parçalanmış formlarını birleştirmişlerdi. Konu olarak kent hayatını, gece yaşantısını ve hareketi kullanmışlar. Konuları tuvale aktarırken temelleri olan hareketi yansıtmak için, gözü açıp kapayana kadar oluşan her hareketi aynı yüzeyde yansıtmışlardı. Basit bir örnekle; koşan bir köpeği göstermek için ayaklarının her hareketini çizmişlerdi ve bakıldığında köpeğin birçok ayağı varmış gibi görünüyordu. Bu resimlerde istedikleri etkiyi yaratmak için doğal olmayan renkler, çizgiler ve kolaj malzemeleri kullanmışlardı.

1913-1916 yıllarında heykele yönelmişlerdir. Bazı temsilcilerinin savaşta ölmesiyle sona eren bu akım savaşı ve vahşeti öven yanıyla her zaman faşizmle yakın ilişkili olarak etkilerini sürdürmeye devam etmişti.

Orfizm

1912 yılında şair Orfeus’un adından esinlenilmiştir. Kübizmin müzikle olan ilişkisi ve sanatçının tamamen kendi yaratma surecinde ortaya çıkan yapılarla ilgili olarak daha renkli ve soyut bir sanat biçimiydi. Delaunay ve karısı Sonia’nın tamamlayıcı renk teorileri ve bu bağlamda yaptıkları büyük ölçülerdeki renkli bloklardan oluşmuş soyut tablolar, aslında bu kavramı bize tam olarak açıklayabilirdi. Bir anlamda da soyutlamaya giden yol denilebilirdi.

Rayonizm

Rus akımı olarak Mikhail Larionov ve arkadaşı Natalya Gonçarova’nın Fütürizm, Orfizm ve Kübizm’i birleştirerek tek bir isimle anılması için oluşturdukları bir akımdı. Rus soyut sanatı için çok önemli olan bu akım yansıyan farklı ışıkların kesişmeleriyle oluşan enerjiyi ritmik olarak yansıtmıştır.

Giacomo Balla 1871-1958

Yeni teknolojiye ilgiliydi ve tekkare fotoğrafçılıktaki gelişmeler onu bu alanda çalışmaya itmişti. Çalışmalarında imgeleri üst üste bindiriyordu ve tıpkı film karesi gibi tekrar ediyordu. Fotoğrafçılıktan çok etkilenmiştir.

Gino Severini 1885-1966

gino severini la danse du pan pan au monico 1911 280xGino Severini - La Danse du Pan Pan au Monico - 1911Gino Severini - La Danse du Pan Pan au Monico - 1911Kübizmle fütüristler arasında birleştirici olarak önemli bir rolü vardı. Kalabalıkları kübist parçalanmalarla resmetmiştir. Daha sonraları orfizmden etkilenerek çalışmıştır.

Umberto Boccini 1882-1916

umberto boccioni states of mind 1 the farewells 1911 280xUmberto Boccioni - States of Mind 1: The Farewells - 1911Umberto Boccioni - States of Mind 1: The Farewells - 1911Fütürizmin kurucusudur. İlk zamanlar divizyonizm ve sembolizmden etkilenmiştir. 1910 yılında şehrin enerjisini resmetmek için ‘şehir uyanıyor’ resmini yapmıştı. Daha sonraları sosyal yaşamdan uzaklaşarak hareketi resmetmeye başlamıştı.1.Dünya Savaşı’nın savunucusu olarak savaşa katılmak için gönüllü olarak orduya katılmış ve orada ölmüştür.

Robert Delaunay 1885-1941

robert delaunay la ville de paris 1910 1912 280xRobert Delaunay - La Ville de Paris - 1910-1912Robert Delaunay - La Ville de Paris - 1910-1912Avrupa’nın ilk soyut sanatçısı ve orfizmi geliştiren kişiydi. Kübizmden etkilenmiş ve bu yönde çalışmalar yapmıştı. Karısının renk tayfı kullanımından etkilenerek tablolar, kumaşlar ve tasarım çalışmaları ortaya koymuştu. İleriki yaşamlarında tamamen soyut çalışmışlardı.

Natalia Goncharova 1881-1962

natalya sergeevna goncharova peasants picking apples 1911 280xNatalya Sergeevna Goncharova - Peasants Picking Apples - 1911Natalya Sergeevna Goncharova - Peasants Picking Apples - 1911Mikhail Larionov’la Rayonizm’in prensiplerini geliştirmiş. Postempresyonist olarak başladığı sanat yaşamı kübist ve fütürist olarak devam ederek rayonizme ulaşmıştı. Rus balesi temsillerinin tasarımcısı olarak Avrupa’yı dolaşmıştı.

 

Okunma 1166 defa Son Düzenlenme Salı, 25 Ağustos 2015 16:09
Yorum eklemek için giriş yapın

ADALI DERGİSİ SON SAYI

adali 201711 149 240x

DERGİLERDE ARA

    • Bülent Özden (1)
    • Adalı Dergisi (315)
    • Begüm Yavuz (2)
    • Halim Bulutoğlu (27)
    • Ö. Faruk Berksan (16)
    • Adil İzci (4)
    • Ahmet Tanrıverdi (16)
    • Abdullah Onay
    • Avedis Hilkat
    • Aynur Taşyürek (33)
    • Ayşe Ayyıldız (20)
    • Ayşen Güner (5)
    • Bercuhi Berberyan (38)
    • Gündüz Mutluay
    • Pervin Tuğan (1)
    • Pınar Satıoğlu (7)
    • Semra Askeri Uzuner (71)
    • Sosi Cindoyan (27)
    • Stathis Arvanitis (2)
    • Turgut Kuli (4)
    • Viktor Albukrek (36)
    • Yalçın Çilingir (5)
    • Alper Almelek
    • Ayşegül Bayraktar (15)
    • Cihan Yiğin (1)
    • Korhan Gümüş (1)
    • Nedret Tanyolaç Öztokat
    • Nilgün Refiğ Pala (19)
    • Özlem Yüzak (1)
    • Uğraş Salman (1)
    • Cengiz Pala (1)
    • Selahattin Sönmez (1)
    • Mehmet Durmuş
    • Çağnur Şarman (16)
    • Deniz Akkuş (2)
    • Gizem Altın Nance (1)
    • Gül Bolulu (1)
    • Hülya Sucu
    • Muammer Pehlivan (1)
    • Seda Yavuz
    • Yasemin Arpa
    • Zehra Başar
    • Mustafa Özmat (1)
    • Hacer Kırklıkçı (1)
    • Canan Cürgen (2)
    • Marianna Vasiliadiz (15)
    • Nezih Bayraktar (2)
    • H. Can Yücel (28)
    • Serenad Demirhan (3)
    • Volkan Narcı (6)
    • Güneş Uz (4)
    • Ateş Evirgen (14)
    • Defne Koryürek (1)
    • Çiğdem Kayaoğlu (8)
    • Haluk Eyidoğan (4)
    • Ali Erkurt (2)
    • Asu Aksoy (2)
    • Berrin Erkurt (1)
    • Aslı Erdursun (2)
    Close 
    • Prens Adaları (30)
    • Büyükada (64)
    • Heybeliada (75)
    • Burgazadası (27)
    • Kınalıada (14)
    • Sivriada (6)
    • Tavşanadası (1)
    • Yassıada (4)
    • Adalılar (59)
    • Doğa (17)
    • Eğitim (50)
    • Ekoloji (58)
    • Gelenekler (8)
    • Göç ve Nüfus (1)
    • Haklar (33)
    • İmar (15)
    • Kentsel Hizmetler (40)
    • Kültür ve Sanat (183)
    • Lezzetler (10)
    • Planlama ve Gelecek Senaryoları (12)
    • Sağlık (72)
    • Spor (29)
    • Tarihi Miras ve Koruma (35)
    • Tarih (32)
    • Ticari Yaşam (1)
    • Turizm (22)
    • Ulaşım (33)
    • Afetler (10)
    • Din, İnanç (12)
    • Sivil Toplum (104)
    • Hukuk (15)
    • Günlük Yaşam (113)
    • Eğlenme (2)
    • Politika, Siyaset (24)
    • Deniz (52)
    • Mimari (7)
    • Hayvanlar (61)
    • Yayın, Kitap (9)
    • Şiir (29)
    • Vapurlar, Tekneler (5)
    • Ada (61)
    • Sergi (12)
    • Kitap (25)
    • Müzik (31)
    • Yerel Yönetim (6)
    • Adalar Müzesi (21)
    • Balıkçılık (22)
    • Gezi (29)
    • Vordonisi (2)
    • Fotoğraf (6)
    Close