Çarşamba, 04 Nisan 2018 17:14

Hayvan yemeyi nasıl öğrendik?

Öğeyi Oyla
(0 oy)

02 hayvan yeme 280x

Hiç düşünür müsünüz, insanoğlu hayvan yemeyi nasıl öğrendi acaba? Dünyada ilk var olduğu zamandan başlayarak, açlığı ilk hissettiğinde, ağzına neyi götürüp çiğneyeceğine ve yutacağına nasıl karar verdi? İçgüdüsel bir şey olmalı, ağız denen delikten, bedenin içine sıvı veya katı bir şey göndermek. Önce su içmeyi akıl etmiştir. Ağzı kuruyunca suyla ıslatmayı ve yutmayı öğrenmiştir. Sonra da o suyun vücudunun ortasına doğru bir yere gittiğini fark etmiştir. O tam ortadaki yer, içten içe kazınmaya başladığında, orayı katı bir şeylerle doldurması gerektiğini anlamıştır. Büyük bir ihtimalle ilk yediği şey bitkidir. Yakın çevresinde bulunan, rengiyle, şekliyle kendisini cezbeden bir bitki.

Ve ağza alınan her şeyin bir tadı olduğunu fark etmiş, zaman içinde doyma ihtiyacını, aldığı tadın verdiği zevke göre seçimler yaparak gidermeye başlamıştır. Bence bu seçimler önceleri hep bitkilerden olmuştur. Çünkü insan denen yaratık, bana göre, bitki yemek üzere programlanmış olmalı. Yoksa dişleri sivri olurdu. Oysa bizim dişlerimiz otoburlar gibi düzdür. O köpek dişleri yumru bitkileri ısırabilir ancak. Peki, ne oldu da hayvanları yemeye başladı? Nereden öğrendi?

Bence başka hayvanları gözlemleyerek öğrenmiştir. Bakmıştır ki güçlü hayvan güçsüz hayvanı yiyor, kendisi neden yemesin? Ama o güç denen şey hiç de eşit değil. Herhalde bir yaban domuzunun üstüne atlayıp, dişleriyle parçalamış olamaz. Yakalayabileceği kadar küçük hayvanlardan başlamıştır. Böcek gibi, balık gibi... Uygarlık denen şey geliştikçe, keskin aletler yapmayı, ateş yakmayı falan öğrenince işi kolaylaşmış tabii.

O gelişen uygarlıkla birlikte, damak zevki denen şey gelişmiştir. Hani çocukken hiç sevmediğimiz yiyecekleri, büyüyünce, hatta belli bir eğitim düzeyine gelince, öğrendikçe severiz ya öyle. Bu, tattan zevk alma işi ince bir iş. Zamanla gelişiyor. Belli bir konforla da ilişkisi var. Hayvanlar arasında bile öyle. Mesela doğada yaşayan hayvan ne bulursa onu yer, ev hayvanı yemek seçer.

İnsanın eğitimle değil de parayla gelişen damak zevki, belki tatminsizliğin ya da bol bulmanın neden olduğu, değişik tat arama merakı, vahşet düzeyinde. Bazısı da iğrenç. Gerçi bu iğrençlik kavramı kültürlere göre farklılıklar gösteriyor. Mesela kedi, köpek, yılan, örümcek, böcek, kertenkele, çekirge, akrep, at, eşek gibi hayvanların yendiği kültürler var. Hatta karafatma, böcek larvası falan... Biz bunları yemeyi nasıl düşünemezsek onlar da bizim yediğimiz etleri yemeyi düşünemiyorlar.

Bir belgesel kanalında bu konuyla ilgili bir belgesel izlemiştim. Günlerce aklımdan çıkmamıştı. Her yıl, dünyanın her yerinden zenginlerin bir dolu paralar vererek, bir yıl önceden yer ayırttıkları, dünyanın en garip yemeklerinin yendiği bir organizasyon yapılıyor. Neler yiyorlar ama aklınız durur. Akrep, örümcek falan en basitleri. Canlı maymun beyni, canlı ahtapot ve kıvrım kıvrım solucanlar, ayı pençesi, bilumum hayvan özellikle yılan penisi, ördek dili turşusu, sinek larvası pilavı gibi şeyler. O sinek larvası bin dolardı. Bana göre bunların hepsi iğrenç ama daha önemlisi, her birinin temin edilmesi ve hazırlanması, vahşet düzeyinde ve katliam niteliğinde.

Gelelim tüm bunların yanında bize masum görünen, et, tavuk, balık yeme alışkanlığına. Her birinin üretimi ve tüketimi kendi içinde birer soykırım. Hangi koşullarda üretildiklerini ve ne şekilde katledildiklerini bilseniz bir daha ağzınıza sürmezsiniz. Jonathan Safran Foer’in; ‘Hayvan Yemek’ adlı bir kitabı var. Bence herkes okumalı. Ben daha yarısına bile gelmeden sarıldım kaleme.

Ayrıca bu konuya eğilmeye, biraz da, birkaç yıl önce bir Kurban Bayramı ertesinde yazdığım yazıdan sonra bir dostumun bana söylediklerini hatırlayınca karar verdim. “Sen vejetaryen misin?” diye sormuştu önce. Hayvanlarla ilgili olan ‘İçimiz Isınsın Biraz’ kitabımdan sonra sıkça karşılaştığım bir sorudur bu. Pek sayılmam. Yani olabilirdim ama değilim. Eti kırk yıl yemesem aramam ama adada büyüyen biri olarak deniz ürünlerine zaafım var. O yüzden sayılmam. “O halde böyle şeyler yazmaya hakkın yok” dedi. “Çünkü Kurban Bayram’larının katliama dönüşmesini eleştirirken, kasaplık et kesimine pek itiraz etmiyorsun. Çünkü hangi şartlarda yapıldığını bilmiyorsun.” Çok haklıydı. Çünkü biz, tabağımızdaki etle, o sevdiğimiz hayvanları ilintilendirmeden büyütüldük. Bahçemizde beslediğimiz güzelim kuzu kesilirken ağladık. Ama tabağımızdaki etin o kuzu olduğunu, aklımıza bile getirmemeye şartlanmış büyüdük.

Madem bütün hayvanlar et yiyor biz neden yemeyelim diye düşünebiliriz ama hiç olmazsa çocuklarımızı şartlandırmamalı, onların bilinçli tercihler yapma olgunluğuna gelmelerini sağlamalıyız. ‘Çocuk mutlaka et yemeli’ düşüncesi kural olmamalı. Ete denk başka besinler var. Bir de Tanrı’nın tüm hayvanları insanlara hizmet etsinler diye yarattığı inancından vazgeçmeliyiz. Tanrı tüm doğayı yarattı. Biz de onun bir parçasıyız. O kadar. Sanırım bundan sonrası artık başka bir yazı konusu. Eh sırası gelince yazılır inşallah.

 

03 hayvan yeme 840x

 
Okunma 75 defa Son Düzenlenme Perşembe, 05 Nisan 2018 07:23
Yorum eklemek için giriş yapın

ADALI DERGİSİ SON SAYI

adali 201808 158 300x

DERGİLERDE ARA

    • Bülent Özden (1)
    • Adalı Dergisi (370)
    • Begüm Yavuz (2)
    • Halim Bulutoğlu (33)
    • Ö. Faruk Berksan (16)
    • Adil İzci (6)
    • Ahmet Tanrıverdi (18)
    • Abdullah Onay
    • Avedis Hilkat
    • Aynur Taşyürek (35)
    • Ayşe Ayyıldız (20)
    • Ayşen Güner (5)
    • Bercuhi Berberyan (46)
    • Gündüz Mutluay
    • Pervin Tuğan (5)
    • Pınar Satıoğlu (7)
    • Semra Askeri Uzuner (81)
    • Sosi Cindoyan (34)
    • Stathis Arvanitis (2)
    • Turgut Kuli (4)
    • Viktor Albukrek (39)
    • Yalçın Çilingir (5)
    • Alper Almelek
    • Ayşegül Bayraktar (20)
    • Cihan Yiğin (1)
    • Korhan Gümüş (3)
    • Nedret Tanyolaç Öztokat
    • Nilgün Refiğ Pala (24)
    • Özlem Yüzak (1)
    • Uğraş Salman (1)
    • Cengiz Pala (1)
    • Selahattin Sönmez (1)
    • Mehmet Durmuş
    • Çağnur Şarman (16)
    • Deniz Akkuş (2)
    • Gizem Altın Nance (1)
    • Gül Bolulu (1)
    • Haluk Direskeneli (2)
    • Hülya Sucu
    • Muammer Pehlivan (1)
    • Seda Yavuz (1)
    • Yasemin Arpa
    • Zehra Başar
    • Mustafa Özmat (1)
    • Hacer Kırklıkçı (1)
    • Canan Cürgen (2)
    • Marianna Vasiliadiz (15)
    • Nezih Bayraktar (2)
    • H. Can Yücel (31)
    • Serenad Demirhan (3)
    • Volkan Narcı (6)
    • Güneş Uz (4)
    • Ateş Evirgen (14)
    • Defne Koryürek (1)
    • Çiğdem Kayaoğlu (17)
    • Haluk Eyidoğan (5)
    • Ali Erkurt (2)
    • Asu Aksoy (4)
    • Berrin Erkurt (2)
    • Aslı Erdursun (11)
    • Ayşe Şentürer (2)
    • Tolga Bektaş (1)
    • Ercan Ceylan (2)
    • Özge Togay (4)
    • Recep Kızılırmak (2)
    • Aysel Kılıç (1)
    • Andrée Galataud Coşkun (1)
    Close 
    • Prens Adaları (37)
    • Büyükada (79)
    • Heybeliada (83)
    • Burgazadası (32)
    • Kınalıada (15)
    • Sivriada (6)
    • Tavşanadası (2)
    • Yassıada (5)
    • Adalılar (65)
    • Doğa (21)
    • Eğitim (63)
    • Ekoloji (63)
    • Gelenekler (12)
    • Göç ve Nüfus (1)
    • Haklar (53)
    • İmar (16)
    • Kentsel Hizmetler (50)
    • Kültür ve Sanat (203)
    • Lezzetler (12)
    • Planlama ve Gelecek Senaryoları (18)
    • Sağlık (80)
    • Spor (38)
    • Tarihi Miras ve Koruma (54)
    • Tarih (42)
    • Ticari Yaşam (2)
    • Turizm (26)
    • Ulaşım (52)
    • Afetler (15)
    • Din, İnanç (14)
    • Sivil Toplum (129)
    • Hukuk (17)
    • Günlük Yaşam (136)
    • Eğlenme (2)
    • Politika, Siyaset (31)
    • Deniz (57)
    • Mimari (15)
    • Hayvanlar (80)
    • Yayın, Kitap (9)
    • Şiir (33)
    • Vapurlar, Tekneler (5)
    • Ada (67)
    • Sergi (16)
    • Kitap (32)
    • Müzik (34)
    • Yerel Yönetim (6)
    • Adalar Müzesi (23)
    • Balıkçılık (23)
    • Gezi (36)
    • Vordonisi (2)
    • Fotoğraf (11)
    Close