Cuma, 01 Ağustos 2014 00:00

Yanık ve sıcak çarpması

Öğeyi Oyla
(0 oy)

Yanık Nedir?

saglik 01Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit / alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi ya da radyasyon nedeni ile de oluşabilir.

Yanık çeşitleri

Fiziksel Yanıklar:

  • Isı ile oluşan yanıklar,
  • Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar,
  • Işın ile oluşan yanıklar,
  • Sürtünme ile oluşan yanıklar,
  • Donma sonucu oluşan yanıklar

Kimyasal Yanıklar:

  • Asit ve alkali maddeler ile oluşan yanıklar.

Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir?

  • Derinlik,
  • Yaygınlık,
  • Bölge,
  • Enfeksiyon riski,
  • Yaş,
  • Solunum yoluyla görülen zarar,
  • Önceden var olan hastalıklar.

Yanıklar nasıl derecelendirilir?

l. Derece Yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır.
Yaklaşık 48 saatte iyileşir.

ll. Derece Yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır. Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşir.

lll. Derece Yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özellikle de kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamaları vardır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur.

Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir?

Yanık derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir. Hastanın/yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.

Isı ile oluşan yanıklarda ilk yardım işlemleri nelerdir?

  • Kişi halâ yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir.
  • Hastanın/yaralının üzeri battaniye ya da bir örtü ile kapatılır ve yuvarlanması sağlanır.
  • Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC).
  • Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir.
  • Yanık bölge en az 20 dakika oda sıcaklığındaki su altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez).
  • Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır.
  • Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır.
  • Takılan yerler varsa giysi kesilir.
  • Temizliğe dikkat edilir.
  • Su toplamış yerler patlatılmaz.
  • Yanık üzerine ilaç ya da yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir.
  • Yanık üzeri temiz ve nemli bir bezle örtülür veya streç film ile kaplanır.
  • Hasta/yaralı battaniye ile örtülür.
  • Yanık bölgeler (parmaklar vb.) birlikte bandaj yapılmamalıdır.
  • Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzak ise, hastanın/yaralının kusması yoksa bilinçliyse ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat - 1 çay kaşığı tuz karışımı veya maden suyu) verilerek sıvı kaybı önlenir.
  • Tıbbi yardım istenir (112).Kimyasal yanıklarda ilk yardım nasıl olmalıdır?
  • Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir.
  • Bölge bol, tazyiksiz suyla en az 15-20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır.
  • Giysiler çıkarılmalıdır.
  • Hasta/yaralı örtülmelidir.
  • Tıbbi yardım istenmelidir (112).

Elektrik yanıklarında ilk yardım nasıl olmalıdır?

  • Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır.
  • Hastaya/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir. Akımı kesme imkânı yoksa tahta çubuk ya da ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir.
  • Hastanın/yaralının ABC’si değerlendirilmelidir.
  • Hastaya/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir.
  • Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir.
  • Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir.
  • Tıbbi yardım istenmelidir (112)

Sıcak çarpması belirtileri nelerdir?

Yüksek derece ısı ve nem nedeniyle vücut ısısının ayarlanamaması sonucu ortaya çıkan tabloya sıcak çarpması adı verilir. Sıcak çarpmasının belirtileri şunlardır:

  • Adale krampları,
  • Güçsüzlük, yorgunluk,
  • Baş dönmesi,
  • Davranış bozukluğu, sinirlilik,
  • Solgun ve sıcak deri,
  • Bol terleme (daha sonra azalır),
  • Mide krampları, kusma, bulantı,
  • Bilinç kaybı, hayal görme,
  • Hızlı nabızdır.

Sıcak çarpmasında ilk yardım nasıl olmalıdır?

  • Hasta serin ve havadar bir yere alınır.
  • Giysiler çıkarılır.
  • Sırtüstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir.
  • Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için 1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı ya da soda içirilir.

Sıcak çarpmasında risk grupları

saglik 02Sıcak çarpması için özel bir risk grubu bulunmamakla beraber, diğer hastalık ya da yaralanmalar için hassas olan kişiler, sıcaktan da diğer kişilere göre daha çok etkilenirler. Bu kişiler;

  • Kalp hastaları,
  • Tansiyon hastaları,
  • Diyabet hastaları,
  • Kanser hastaları,
  • Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar,
  • Psikolojik ya da psikiyatrik rahatsızlığı olanlar,
  • Böbrek hastaları,
  • 65 yaş üzeri kişiler,
  • 5 yaş altı çocuklar,
  • Hamileler,
  • Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar,
  • Yeterli miktarda su içmeyenlerdir. Sıcak yaz günlerinde sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler nelerdir?
  • Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından koruyacak aksesuarlar kullanılmalıdır.
  • Mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif giysiler giyilmelidir.
  • Bol miktarda sıvı tüketilmelidir.
  • Vücut temiz tutulmalıdır.
  • Her öğünde yeterli miktarda gıda alınmalıdır.
  • Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanılmamalıdır.
  • Direkt güneş ışığında kalınmamalıdır.
  • Kapalı mekanların düzenli aralıklarla havalandırılmasına özen gösterilmelidir.
Okunma 1504 defa Son Düzenlenme Pazar, 11 Ocak 2015 15:13
Yorum eklemek için giriş yapın

ADALI DERGİSİ SON SAYI

adali 201711 149 240x

DERGİLERDE ARA

    • Bülent Özden (1)
    • Adalı Dergisi (315)
    • Begüm Yavuz (2)
    • Halim Bulutoğlu (27)
    • Ö. Faruk Berksan (16)
    • Adil İzci (4)
    • Ahmet Tanrıverdi (16)
    • Abdullah Onay
    • Avedis Hilkat
    • Aynur Taşyürek (33)
    • Ayşe Ayyıldız (20)
    • Ayşen Güner (5)
    • Bercuhi Berberyan (38)
    • Gündüz Mutluay
    • Pervin Tuğan (1)
    • Pınar Satıoğlu (7)
    • Semra Askeri Uzuner (71)
    • Sosi Cindoyan (27)
    • Stathis Arvanitis (2)
    • Turgut Kuli (4)
    • Viktor Albukrek (36)
    • Yalçın Çilingir (5)
    • Alper Almelek
    • Ayşegül Bayraktar (15)
    • Cihan Yiğin (1)
    • Korhan Gümüş (1)
    • Nedret Tanyolaç Öztokat
    • Nilgün Refiğ Pala (19)
    • Özlem Yüzak (1)
    • Uğraş Salman (1)
    • Cengiz Pala (1)
    • Selahattin Sönmez (1)
    • Mehmet Durmuş
    • Çağnur Şarman (16)
    • Deniz Akkuş (2)
    • Gizem Altın Nance (1)
    • Gül Bolulu (1)
    • Hülya Sucu
    • Muammer Pehlivan (1)
    • Seda Yavuz
    • Yasemin Arpa
    • Zehra Başar
    • Mustafa Özmat (1)
    • Hacer Kırklıkçı (1)
    • Canan Cürgen (2)
    • Marianna Vasiliadiz (15)
    • Nezih Bayraktar (2)
    • H. Can Yücel (28)
    • Serenad Demirhan (3)
    • Volkan Narcı (6)
    • Güneş Uz (4)
    • Ateş Evirgen (14)
    • Defne Koryürek (1)
    • Çiğdem Kayaoğlu (8)
    • Haluk Eyidoğan (4)
    • Ali Erkurt (2)
    • Asu Aksoy (2)
    • Berrin Erkurt (1)
    • Aslı Erdursun (2)
    Close 
    • Prens Adaları (30)
    • Büyükada (64)
    • Heybeliada (75)
    • Burgazadası (27)
    • Kınalıada (14)
    • Sivriada (6)
    • Tavşanadası (1)
    • Yassıada (4)
    • Adalılar (59)
    • Doğa (17)
    • Eğitim (50)
    • Ekoloji (58)
    • Gelenekler (8)
    • Göç ve Nüfus (1)
    • Haklar (33)
    • İmar (15)
    • Kentsel Hizmetler (40)
    • Kültür ve Sanat (183)
    • Lezzetler (10)
    • Planlama ve Gelecek Senaryoları (12)
    • Sağlık (72)
    • Spor (29)
    • Tarihi Miras ve Koruma (35)
    • Tarih (32)
    • Ticari Yaşam (1)
    • Turizm (22)
    • Ulaşım (33)
    • Afetler (10)
    • Din, İnanç (12)
    • Sivil Toplum (104)
    • Hukuk (15)
    • Günlük Yaşam (113)
    • Eğlenme (2)
    • Politika, Siyaset (24)
    • Deniz (52)
    • Mimari (7)
    • Hayvanlar (61)
    • Yayın, Kitap (9)
    • Şiir (29)
    • Vapurlar, Tekneler (5)
    • Ada (61)
    • Sergi (12)
    • Kitap (25)
    • Müzik (31)
    • Yerel Yönetim (6)
    • Adalar Müzesi (21)
    • Balıkçılık (22)
    • Gezi (29)
    • Vordonisi (2)
    • Fotoğraf (6)
    Close